درسنامه آموزشی کاشت گیاهان زراعی کلاس یازدهم امور زراعی

استفاده از ماشین‌های گوناگون در روش‌های مختلف کاشت، میزان به هم خوردگی ساختمان خاک در روش‌های گوناگون کاشت، زمان موردنیاز جهت عملیات کاشت، انرژی و بذر مصرفی و در نهایت هزینه ایجادشده در هر روش متفاوت است. روش و ماشین‌های توصیه‌شده از طرف کارشناسان برآوردی از همۀ موارد در جهت سود بیشتر است.

«در این پودمان واحد یادگیری 6 (تک‌دانه‌ کاری) الزامی و از دو واحد یادگیری 7 (نشاکاری) و 8 (غده‌کاری) متناسب با منطقه تنها یک واحد الزامی است.»

واحد یادگیری 6: تک‌دانه کاری

آیا می‌دانید که:

- کدام محصولات به‌صورت ردیفی کشت می‌شوند؟
- کشت محصولات به‌صورت ردیفی چه مزایایی دارد؟

انواع ماشین‌های ردیف کار، بذرها را با فاصله یکنواخت از یکدیگر روی خطوط موازی می‌کارند و نظم و ترتیبی که در بذر کاری به این روش وجود دارد مقدار بذر مصرفی را کاهش داده و با فراهم ساختن آبیاری به روش نشتی موجب صرفه‌جویی در آب هم می‌شود، علاوه بر این امکان انجام عملیات داشت، مانند سله‌شکنی، خاک‌دادن پای بوته و وجین علف‌های هرز به کمک ادوات مکانیزه نیز فراهم می‌شود.

استاندارد عملکرد

ماشین ردیف کار را متناسب با الگوی کاشت گیاه زراعی، آماده‌سازی و تنظیم کند و عملیات کاشت را انجام دهد.

کاشت ردیفی گیاهان زراعی

یکی از بهترین و پیشرفته‌ترین روش‌های کاشت گیاهان زراعی، کاشت ردیفی است، زیرا تنها در این روش کاشت است که افزون بر قابل تنظیم بودن فاصله بین ردیف‌های کاشت، فاصله بین بذرها در روی ردیف‌ها نیز کاملاً و به دقت قابل تنظیم می‌باشد. بر این اساس به خوبی می‌توان به تعداد بوته در واحد سطح، به همان اندازه توصیه شده، دست یافت.

در زراعت، مهم‌تر از کاربرد ماشین، شناخت عوامل و شرایط کاشت علمی و اصولی است. بنابراین هر گیاهی را در هر جایی نمی‌توان کاشت. ذرت برای مناطق گرمسیری یا برای فصول گرم مناطق معتدل مناسب است. برنج نیاز به آب فراوان و خاک با نفوذپذیری کم دارد. یونجه هر چند ارقام مقاوم به سرما را در مناطق بسیار سردسیری چون حوالی سیبری می‌کارند اما هر چقدر محیط گرم‌تر، نفوذ‌پذیری خاک خوب و آب فراوان باشد، تعداد چین و عملکرد آن بیشتر خواهد بود. برای مناطق گرم و خشک، سورگوم که به شتر گیاهان تشبیه می‌شود، بهترین گیاه است. بنابراین زراعت اصول و قواعد مشخصی دارد که تنها رعایت این اصول است که آن را مقرون به صرفه و در عین حال لذت بخش می‌نماید.

پس از تعیین نوع گیاه و رقم مناسب با شرایط منطقه و ارزیابی فنی و اقتصادی تولید محصول، بایستی اقدام به کاشت گیاه توصیه شده در زمان و شرایط مناسب نمود.

کاشت به روش ردیفی در زراعت گیاهانی از قبیل ذرت، لوبیا، چغندر قند، سویا، پنبه، آفتابگردان، و به‌طور کلی تمام گیاهانی که اصطلاحاً وجینی گفته می‌شوند، انجام‌شدنی است.

ردیف کارها به شکلی طراحی شده‌اند که بذرها را بر روی ردیف‌هایی که به اندازه کافی از یکدیگر فاصله دارند قرار می‌دهند. فاصله بین ردیف‌های کشت در ردیف‌کاری مکانیزه حداقل 50 سانتی‌متر می‌باشد. این فاصله برای انجام عملیات دستی یا مکانیزه داشت از قبیل وجین علف‌های هرز، سله‌شکنی، خاک‌دهی پای بوته‌ها، کودکاری، آبیاری و غیره کافی می‌باشد. افزون بر این، عملیات برداشت محصول نیز آسان‌تر انجام می‌شود. کاربرد ماشین‌های ردیف‌کار، کمک زیادی به راحتی کار کشاورزی نموده است. به عنوان مثال در صورت تنظیم دقیق ماشین‌های ردیف‌کار، عملیات واکاری و تنک‌کردن مزرعه که بسیارسخت و طاقت فرسا است، حذف می‌گردد. ردیف‌کاری نقش بسزایی در افزایش عملکرد و کاهش هزینه تولید داشته است. بر این اساس کاربرد ماشین‌های ردیف‌کار به سرعت توسعه یافته و جایگاه ارزشمندی را در جامعه کشاورزی جهان و ایران پیدا کرده است. البته در مناطق با سطح زیر کشت وسیع، کاربرد این ماشین‌ها، بیشتر و منطقی‌تر است. در مناطقی با قطعات کوچک یا خرده مالکی مانند کشور ما ایران، با یکپارچه‌سازی اراضی، استفاده بیشتر و کارآمدتری از این ماشین‌ها می‌توان به عمل آورد.

انواع ردیف‌کارها عبارت‌اند از:

- ردیف‌کارهای مکانیکی
- ردیف‌کارهای پنوماتیکی

ردیف‌کارها بر اساس چگونگی انتقال بذر از مخزن به صفحه موزع به دو نوع پنوماتیکی و مکانیکی تقسیم می‌شوند. از نظر ساختار کلی، ردیف‌کار شامل چند واحد کارنده است. هر واحد کارنده دارای یک مخزن بذر بوده که بذر از آن به روی صفحه موزع منتقل می‌شود. به این دلیل صفحه را موزع نامیده‌اند که کار توزیع بذر را انجام می‌دهد. در پیرامون این صفحه سوراخ‌هایی به نام سلول قرار دارد. در هر صفحه اندازه یا قطر سلول‌ها و فاصله آنها یکسان است. برای بذرهایی با اندازه‌های مختلف صفحه تغییر می‌کند. در هر سلولی یک عدد بذر قرار می‌گیرد. صفحه موزع در اثر حرکت چرخ کارنده (زمین گرد) و انتقال نیروی آن توسط زنجیر و چرخ دنده‌های مختلف به حرکت در می‌آید. در نقطه‌ای از مسیر حرکت دورانی صفحه موزع، خروجی بذر واقع شده است. با رسیدن هر یک از سلول‌های موزع به این نقطه، بذر داخل آن سلول، از آن خارج شده و به داخل لوله‌ای به نام لوله سقوط می‌افتد. انتهای دیگر لوله سقوط به شیار باز شده توسط شیاربازکن می‌رسد. بنابراین بذر در شیار کاشت قرار می‌گیرد. در انواع مکانیکی، بذرها به‌صورت مکانیکی به روی صفحه موزع افقی منتقل می‌شوند در حالی که در انواع پنوماتیکی، در اثر نیروی مکش، بذرها به داخل سلول‌های موزع عمودی مکیده می‌شوند.

در این کتاب به ردیف‌کار پنوماتیکی بیشتر پرداخته شده است، زیرا در این نوع ماشین امکان خرد یا شکسته‌شدن بذر وجود ندارد و از سوی دیگر رواج این نوع کارنده بیشتر بوده و رو به توسعه است.

ردیف‌کار پنوماتیکی

در این ردیف‌کارها انتقال بذر از مخزن بر اساس نیروی مکش می‌باشد. هر یک از بذرهای داخل مخزن به‌صورت منفرد یا تک‌دانه‌ای به محل کاشت منتقل شده و با فاصله تنظیم‌شده از دانه قبلی در داخل شیار کاشت قرار می‌گیرد.

بذر گیاهان درشت دانه مانند ذرت، انواع لوبیا و ... تا ریزدانه مانند کنجد و یونجه با این نوع ماشین قابل کاشت می‌باشد. ضمن آنکه نگرانی برای شکستن یا خردشدن بذر در فرایند انتقال وجود ندارد. ردیف‌کارها قابلیت کاشت در روی پشته یا داخل جوی را دارند. در برخی از انواع می‌توان چند ردیف را روی یک پشته کشت نمود.

کاشت روی پشته یا داخل شیار به نوع ماشین بستگی ندارد بلکه به هدف زارع و شرایط منطقه بستگی دارد. در اراضی لب شور و مناطق دارای باد نسبتاً شدید در اوایل جوانه‌زنی و استقرار گیاه، کمبود آب در مراحل اولیه و ... موجب می‌شود که زارع با انجام تغییراتی از جمله جابه‌جایی محل فاروئر یا بیلچه‌های شیارساز، کاشت را داخل شیار انجام دهد. گاهی نیز با حذف شیارسازها کاشت را به‌صورت مسطح انجام می‌دهد.

کاشت داخل شیار در زراعت دیم رایج می‌باشد. امروزه در زراعت آبی مناطق خشک هم این روش در حال توسعه و ترویج است. در این مناطق به لحاظ محدودبودن آب، استفاده بهینه و حداکثری از آب زراعی یکی از اهداف کشاورزان می‌باشد. آب باران یا آبیاری قرار گرفته در جوی، کمتر در معرض وزش باد و تابش آفتاب بوده و بنابراین کمتر تبخیر شده و ماندگاری بیشتری دارد. از سوی دیگر برای رساندن نم به سطح پشته‌ها در کاشت روی پشته و روش آبیاری نشتی، در مرحله خاک آب، بایستی طول مدت آبیاری را بیشتر نمود. این مدت اغلب 7-6 ساعت و گاهی تا 10 ساعت طول می‌کشد. به این ترتیب هدررفت آب بیشتر و سطح زیر کاشت محدودتر می‌گردد. در حالی که بذر کاشته‌شده در درون شیار یا جویچه از کمترین مقدار آب آبیاری استفاده کرده و به‌راحتی جوانه می‌زند. افزون بر این چنانچه پیش‌تر گفته شد، وقتی که آب یا خاک منطقه‌ای شور باشد، بیشترین تجمع نمک در روی پشته (به ویژه قله پشته) می‌باشد بنابراین گیاهان روی پشته بیشترین خسارت را می‌بینند. در حالی که خطر شوری برای گیاهان داخل جوی کمترین حد ممکن است.

ساختمان ردیف‌کار پنوماتیکی بدون کودکار

بررسی سلامت و آماده به کار نمودن ماشین ردیف‌کار

ماشین ردیف‌کار به ویژه انواع پنوماتیکی و ترکیبی آن از ظرافت و حساسیت خاصی برخوردار است بنابراین باید به دقت تنظیم و آماده به کار گردد. هرگونه تغییر یا اشکال جزئی می‌تواند عملکرد ماشین و مزیت کاربرد آن را به شدت تضعیف نموده و کشاورز را دچار زیان نماید.

تنظیم اولیه ماشین ردیف‌کار

ماشین ردیف کار چند ردیفه پنوماتیکی به ویژه انواع مرکب کود و بذر کار، ماشین نسبتاً سنگینی است. بنابراین پس از اتصال و قبل از جابه‌جایی یا پیش از پرکردن کود و بذر و حرکت به سمت مزرعه بایستی از نظر طولی، عرضی و تعادلی تنظیم گردد. این گونه تنظیمات را پیش‌تر آموخته‌اید.

تنظیم عمق عمل شیارسازها

با توجه به شرایط آماده‌سازی زمین، عمق خاک بستر یا خاک آماده‌سازی شده، نوع محصول مورد کاشت از جنبه عمق کاشت و نیاز به خاک‌دهی و ... عمق شیارها یا ارتفاع پشته‌ها متفاوت خواهد بود. به‌طور معمول در کاشت گیاهان وجینی و به ویژه گیاهانی که نیاز به یک یا چند نوبت خاک‌دهی پای بوته دارند، عمق عمل شیارسازها ابتدا کم و به تدریج با خاک‌دهی، بیشتر می‌شود. در ماشین‌های ردیف کار، طول محوری که بیلچه‌های شیارساز به آن متصل است، قابل کوتاه و بلندکردن می‌باشد. این محور توسط دو عدد پیچ در شیاری ثابت می‌گردد. با شل‌کردن این دو پیچ، عمق عمل بیلچه‌ها تنظیم می‌گردد.

عمق کاشت

چنان که پیش‌تر فرا گرفته‌اید عمق کاشت به نوع بذر، اندازه بذر، زمان کاشت، نوع خاک و روش کاشت بستگی دارد. متناسب با این متغیرها، بایستی عمق کاشت بذر دستگاه تغییر یافته و تنظیم گردد. کارخانه سازنده برای آسانی و سادگی کار، اهرم دسته‌ داری را در ماشین قرار داده است. با چرخاندن این اهرم عمق کاشت به‌راحتی قابل تنظیم و توسط نشانگر مجاور اهرم قابل اندازه‌گیری می‌باشد.

تنظیم برس جداکننده بذر

تک‌دانه کارها از این نظر کارندهٔ دقیق و مطلوب تلقی می‌شوند که در هر ناحیه کاشت یک دانه می‌کارند. این ویژگی ناشی از تعبیه برسی در دستگاه کارنده پنوماتیکی می‌باشد. اگر بیش از یک عدد بذر توسط سلول‌های صفحه موزع برداشته شود توسط این برس از صفحه موزع جدا شده و به کف مخزن بر می‌گردد. این سازوکار زمانی به درستی و دقت عمل خواهد کرد که فاصله برس با صفحه موزع تنظیم شده باشد. مقدار این فاصله برحسب اندازه بذر مورد کاشت متفاوت و قابل تنظیم است.

چنانچه این تنظیم به خوبی انجام نشود، احتمال ریزش بیش از دو بذر یا گاهی عدم ریزش بذر وجود خواهد داشت. در این شرایط ضمن حاصل‌نشدن تراکم مطلوب کشاورز مجبور به انجام عملیات تنک و واکاری خواهد شد.

تنظیم شیار بازکن

با توجه به شکل دانه‌بندی خاک و نوع بذر، عمق نفوذ شیاربازکن را کم یا زیاد می‌کنیم.

تنظیم چرخ‌های فشاردهنده بذر

از عوامل موفقیت در جذب آب و جوانه‌زنی بذرها، اتصال یا ارتباط درست بذرها با ذرات خاک می‌باشد. شما وقتی بذر یا نشایی را با دست می‌کارید با فشار دست روی بذر یا اطراف نشا این ارتباط و اتصال را برقرار می‌نمایید. سازنده بذرکار هم به این امر مهم توجه کرده و با قراردادن چرخی به نام چرخ پِرسی چرخ فشاردهنده در دنباله واحدکارنده، این فشار را تأمین کرده است. هر چقدر بذرها ریزتر، خاک خشک‌تر و ذرات خاک درشت‌تر باشد، مقدار فشار بیشتری مورد نیاز است.

عبور بذر از مخزن به لوله سقوط، از راه روزنه‌های تعبیه‌شده روی صفحه موزع صورت می‌گیرد. اندازه این روزنه‌ها که به آن سلول هم می‌گویند، در هر صفحه موزع ثابت است. برای کاشت بذرهای مختلف با اندازه‌های متفاوت، لازم است که صفحه موزع تغییر یابد. به عبارت دیگر هر گروه از بذرها با اندازه یکسان دارای صفحه موزع خاص خود می‌باشند. بنابراین، کاربران ماشین‌های کاشت، بایستی در انتخاب موزع مناسب و تعویض آن، مهارت بسیار خوبی داشته باشند.

مقدار بذر در واحد سطح و الگوی کاشت

چنان که پیش‌تر آموخته‌اید مقدار بذر در واحد سطح به عوامل مختلفی بستگی دارد. حجم بوته، هدف از کاشت، توان یا حاصل‌خیزی خاک و روش کاشت از مهم‌ترین عوامل مؤثر در مقدار کاشت بذر در واحد سطح می‌باشند. براساس این عوامل تراکم مطلوب بوته تعیین می‌گردد.

الگوهای مختلفی از کاشت، برای یک تراکم مشخص قابل استفاده می‌باشد. کشاورزان خبره در استفاده از الگوی مناسب کاشت، افزون بر تجربیات خود از مروجین کشاورزی منطقه راهنمایی می‌گیرند زیرا الگوی مناسب که در آن فاصله ردیف و فاصله بوته‌ها روی ردیف‌ها مشخص می‌شود، نقش بسزایی در عملکرد، کیفیت محصول، استفاده مناسب از نهاده طبیعی و انرژی کمکی، سادگی انجام عملیات داشت و برداشت و... دارد.

در استفاده از ماشین‌های کاشت لازم است که الگوی کاشت در دست باشد. پس از انتخاب الگوی کاشت بر اساس نظر کارشناسان زراعت، اقدام به تنظیم ماشین کاشت می‌نمایند. به ترتیبی که فاصله ردیف‌های کاشت و فاصله بذرها روی ردیف برابر الگوی توصیه شده باشد.

عوامل مؤثر در مقدار خروجی بذر از ماشین کارنده

1- دیسک صفحه موزع

هرچه تعداد سلول‌های موزع بیشتر باشد قابلیت خروج تعداد بذر از دستگاه بیشتر می‌شود و فاصله بذرها کاهش می‌یابد.

2- چرخ دنده‌های انتقال نیرو

انتقال نیرو از چرخ زمین گرد (D) به جعبه دنده (C)

3- تغییر در وضعیت چرخ دنده‌های موجود در جعبه دنده

مطابق شکل 24 و با توجه به چرخ دنده‌های (C) و (D) و صفحه موزع مورد استفاده در دستگاه مطابق جدول نسبت به تغییر وضعیت زنجیر بر روی چرخ دنده‌های جعبه دنده اقدام می‌شود.

کاشت کود

یکی از بهترین روش‌های مصرف کود در کشاورزی، روش کاشتن کود یا همان کودکاری است. کودپاشی چه به‌صورت دستی و چه به‌صورت ماشینی، هر چند ساده و سریع است اما توزیع سطحی و عمقی کود در این روش بسیار نامناسب می‌باشد. بر این اساس بخش بزرگی از کود مصرفی هدررفته و ضمن پایین‌بودن اثر بخشی کود، موجب زیان کشاورز و آلودگی محیط زیست می‌گردد.

در روش کودکاری، کود مصرفی به‌طور دقیق در محل دلخواه قرار می‌گیرد. محلی که بدون آسیب‌رساندن به بذر و گیاه نورسته، به خوبی قابل استفاده می‌باشد. این محل با محاسبات فنی و مهندسی تعیین و در کارنده تنظیم شده است. بنابراین کارایی روش کودکاری بیشتر و هدررفت کود کمتر خواهد بود. در این روش از مصرف کود، بهترین وضعیت، مصرف کود مرکب یا کود کامل است. بدیهی است که نسبت هر یک از عناصر در این نوع کودها متفاوت است و مصرف آنها بر اساس آزمایش خاک و نیاز کودی گیاه مورد کاشت تعیین می‌شود.

مقدار مصرف کود

میزان مصرف کود در واحد سطح بسیار مهم می‌باشد. اگر بیشتر از حد توصیه شده باشد، ضمن خسارت اقتصادی مربوط به خرید کود، آلودگی محیط زیست، گیاه‌سوزی و همچنین احتمال آلودگی محصول وجود دارد. در این حالت کشاورز هم شرمنده طبیعت خواهد شد و هم دچار خسارت مضاعف. اگر مصرف کود کمتر از حد توصیه شده هم باشد باز هم کشاورز ضرر خواهد کرد زیرا عملکرد محصول به همان نسبت کاهش خواهد یافت. در کشاورزی نوین تمام سعی بر افزایش ماده آلی خاک و کاهش مصرف کود می‌باشد. روشی که امروزه باید به دقت آن را رعایت کرده و الگوی عملیات خود قرار دهیم.

روش تنظیم میزان خروجی کود از کودکار

در مجاور خروجی کود از مخزن، پیچ تنظیمی قرار داده شده است. مطابق شکل 26 با چرخش پیچ تنظیم کود (پیچ A) در جهت حرکت عقربه‌های ساعت و پایین‌آمدن دریچه (B) میزان ریزش کود در واحد سطح کم و به‌صورت برعکس، زیاد می‌شود.

تنظیم طول علامت‌گذار (مارکر)

همان‌گونه که در مورد خطی کارها گفته شد برای یکنواختی فاصله ردیف‌ها می‌بایست طول نشانگرها را تنظیم کرد. فاصله ردیف‌های کاشت بین دو مسیر رفت و برگشت دقیقاً برابر فاصله بین دو کارنده ثابت خواهد شد.

کاشت با ماشین ردیف‌کار

مراحل کاشت با ماشین ردیف‌کار همانند سایر ماشین‌های کارنده است. یعنی ابتدا باید نوع و رقم گیاه مورد کاشت، زمان، شرایط و الگوی مناسب کاشت، مشخص گردد. سپس سلامت ماشین‌ها را بررسی کرده و آنها را آماده به کار نمود. در نهایت پس از اتصال و تنظیمات ضروری اقدام به کاشت نمود.

این روش کاشت، رایج‌ترین یا معمولی‌ترین روش کاشت با استفاده از ماشین‌های ردیف‌کار می‌باشد. گاهی بر اساس یافته‌های کاربران ماشین‌های کشاورزی، تجربیات کشاورزان یا پژوهش‌های متخصصین روش‌های دیگری به اجرا گذاشته می‌شود. یکی از این روش‌ها، هیرم‌کاری بدون ایجاد شیار در زمان کاشت است.

هیرم‌کاری با ردیف‌کار بدون ایجاد شیار یا جویچه‌های آبیاری

در این روش ابتدا زمین را آبیاری کرده و پس از گاورو شدن خاک، به سرعت اقدام به آماده‌سازی زمین و کشت می‌نمایند. در زمان کاشت واحدهای شیارساز را از ماشین کارنده جدا کرده یا به قدری بالا می‌آورند که عمل ننمایند. بنابراین نمای کلی کاشت به‌صورت مسطح خواهد بود. پس از کاشت مزرعه بین 35-30 روز کار خاصی ندارد. بذرها با استفاده از رطوبت آبیاری قبل از کاشت، جوانه زده و با همان رطوبت یا نزولات جوی به خوبی رشد می‌نمایند. بدیهی است
که در این مدت علف‌های هرز نیز رشد و نمو خود را دارند.

پس از گذشت این زمان، اقدام به ایجاد شیار می‌گردد. برای ایجاد شیارهای آبیاری از کولتیواتورهای داشت یا همان سله‌شکن‌های ستاره‌ای ترکیبی با کودکار استفاده می‌شود. به این ترتیب عملیات ایجاد جویچه، سله‌شکنی، خاک‌دهی پای بوته، کودکاری و کنترل مکانیکی علف‌های هرز هم زمان یا توأمان با یک مرتبه کاربرد ماشین انجام می‌شود. این روش در کاشت ذرت علوفه‌ای در خاک‌های میان بافت با حاصل‌خیزی متعارف تا 20 درصد افزایش عملکرد نسبت به روش معمول داشته است، ضمن آنکه هزینه تولید پایین‌تر و حفاظت خاک در آن بیشتر بوده است.

واحد یادگیری 7: نشاکاری

آیا می‌دانید که:

- برای کاشت کدام محصولات از روش نشاکاری استفاده می‌شود؟
- بسیاری از محصولات زراعی را می‌توان نشاکاری کرد؟

در این واحد یادگیری کارنده‌ای مورد بررسی قرار می‌گیرد که می‌تواند عملیات مکانیزه کاشت را به‌صورت ردیفی انجام دهد ولی برخلاف ردیف‌کارهای متداول، برای کاشت گیاهانی که تکثیر آنها از طریق نشا انجام می‌گیرد، استفاده می‌شود.

اگر چه اساس کار نشاکار مشابه ردیف‌کارهای متداول است اما تفاوت در آنچه که کشت می‌کند (نشا) و شرایط زمین نشاکاری به خصوص در شالی‌کاری، سبب شده است برخی از اجزای اصلی آن تفاوت‌هایی ساختاری با ردیف کار داشته باشد.

استاندارد عملکرد

ماشین نشاکار را متناسب با الگوی کاشت گیاه زراعی، آماده‌سازی و تنظیم کند و عملیات کاشت را انجام دهد.

نشاکاری

بذر بعضی از گیاهان نظیر برنج، توتون، گوجه‌فرنگی و... را ابتدا در محل‌هایی به نام خزانه که دارای خاک مرغوب است می‌کارند. این گیاهان در خزانه از سرما و گرما و سایر عوامل نامساعد در امان خواهند بود تا اینکه چند برگه شوند. در این مرحله آنها را از خزانه خارج کرده به محل دیگر (زمین اصلی) منتقل می‌کنند. هر کدام از بوته‌ها که از خزانه خارج و برای ادامه رشد به زمین اصلی منتقل می‌شود نشا و عملیات انتقال نشاکاری خوانده می‌شود.

در جهان کشت نشایی به سرعت جایگزین کشت بذر می‌شود. با توجه به کاهش چشمگیر مصرف آب کشاورزی در کشت نشایی و کم آبی ایران، در کشور ما نیز این تغییر کشت از بذرکاری به نشاکاری ضروری است. مصون ماندن جوانه‌ها از آفات و امراض، کاهش زمان تولید و امکان کشت دو یا چند دوره در بازه یک فصل رشد از دیگر مزایای کشت نشایی است که این شیوه کشت را بسیار توجیه‌پذیر می‌سازد.

اگرچه کشت نشایی مزیت‌های بسیاری دارد ولی کشت گسترده آن در مزارع به‌صورت دستی امکان‌پذیر نیست، چرا که کشت دستی نشا در مزارع بزرگ علاوه بر سختی کار و لزوم تعداد بالای نیروی کارگری، از دقت و هماهنگی لازم برخوردار نخواهد بود. همچنین نشاکاری در یک زمان انجام نشده و رشد یکسان نیز نخواهند داشت. در نتیجه رشد محصول در مزرعه یکنواخت نشده که بر عملیات داشت و برداشت هم تأثیرگذار خواهد بود.

بنابراین نیاز است برای کشت در سطح وسیع، از ماشین نشاکار استفاده کنیم. ماشینی که بتوان با آن نشا را در زمین اصلی ک اشت نشاکار نامیده می‌شود. به کمک ماشین نشاکار امکان کشت هزاران نشا در هر ساعت به راحتی و دقت بالا میسر می‌شود.

به وسیله این ماشین‌ها می‌توان گیاهانی را که تازه از خزانه بیرون آمده‌اند، در زمین اصلی کاشت. این ماشین‌ها برای گیاهانی نظیر برنج، توتون، فلفل، گوجه‌فرنگی، بادمجان و همچنین کاشت نشاهای حبوبات از جمله نخود و لوبیا و سایر سبزیجات کاربرد دارند.

معمولاً روش کارکرد ماشین‌های نشاکار به این صورت است که نشای توپی (نشای پرورش داده شده در سینی نشا) در موزع آنها قرار گرفته و به شیار باز شده در زمین هدایت و کاشته می‌شود.

ماشین نشاکار از یک یا چندین واحد کارنده تشکیل شده است. هر واحد کارنده در هر ردیف مستقل، عمل کاشت نشا را در زمین انجام می‌دهد. این ماشین قابلیت کاشت 3500 نشا در ساعت برای هر واحد را دارد.

ساختمان نشاکار 

بسیاری افراد نشاکار را همان نشاکار برنج تصور می‌کنند. معمولاً اغلب افراد خصوصاً در کشور ما با شنیدن کلمۀ نشاکار به یاد نشاکاری برنج و دستگاه نشاکار برنج می‌افتند. حال آنکه سیستم کشت و در کل زراعت برنج به‌طور کامل با زراعت دیگر محصولات زراعی متفاوت است. برنج زمین گل و بستر پر از آب داشته و ادواتی که برای این مزارع استفاده می‌شوند کاملاً با کشت سبزی و صیفی و سایر تولیدات زراعی متفاوت می‌باشند. بنابراین بر اساس ویژگی‌های ساختاری دو نوع نشاکار وجود دارد:

نشاکار صیفی و نشاکار برنج.

نشاکار صیفی

ساختمان نشاکار صیفی همانند ردیف‌کار شامل مخزن، موزع، لوله سقوط، شیاربازکن، پوشاننده، علامت‌گذار، مالبند، شاسی و برخی اجزای اختصاصی دیگر مانند سکو، صندلی، مخزن آب و ... می‌باشد. این نشاکارها در انواع نیمه اتوماتیک و اتوماتیک وجود دارند. ماشین نشاکار نیمه اتوماتیک بوده نیازمند اپراتور برای قراردادن نشاها در حفره‌های موزع است. اپراتور نشا را در حفره‌های موزع قرار می‌دهد. نشا به درون شیار ایجادشده توسط شیاربازکن هدایت‌شده و به صورت عمودی و صحیح در زمین قرار می‌گیرد. سپس توسط چرخ‌های فشاردهنده در خاک تثبیت می‌شود. حرکت لازم برای به کار انداختن موزع‌ها از طریق چرخ انتقال دور از زمین تأمین می‌شود. در نشاکار اتوماتیک نشا به‌طور اتوماتیک به موزع هدایت می‌شود.

در ماشین نشاکار مزرعه، واحد کارنده اغلب به دو نوع:

موزع استوانه‌ای یا موزع کلیپسی می‌باشد. در موزع استوانه‌ای سقوط نشا بر اثر وزن آن بوده و به‌صورت عمودی در زمین قرار می‌گیرد. در موزع کلیپسی، اپراتور نشا را بین دو گیره یا همان کلیپس قرار داده، نشا توسط گیره‌ها نگه داشته شده و در زمین قرار می‌گیرد.

هر دو مدل ذکر شده قابلیت کشت نشای ریشه لخت را دارند اما در مدل موزع استوانه‌ای چون سقوط نشا با وزن آن تأثیر بسیاری در کشت صحیح دارد، کشت نشای ریشه لخت با یک فیت عالی انجام نخواهد شد و مدل کلیپسی برای کشت این نشا مناسب‌تر است. ماشین نشاکار مدل موزع استوانه‌ای کاربردی‌تر و رواج بیشتری در دنیا دارد، زیرا به این دلیل که تولید نشای توپی (نشای پرورش داده شده در سینی نشا) مرسوم‌تر بوده و به دلیل مزایای بالاتر و ریسک و تلفات کم‌تر در کشت، همچنان رو به رشد است.

نشاکارهای صیفی علاوه بر انواع معمول دارای انواع متراکم کار و عمیق کار نیز می‌باشند. از نشاکار متراکم کار (نشاکار دو ردیفه آترانس) در کاشت‌های متراکم (که در آن عملیات نشاکاری با دستگاه‌های معمولی سخت است) استفاده می‌شود. در کاشت متراکم فاصله بین پشته‌ها کم‌تر از پنجاه سانتی‌متر است؛ مانند کاشت نشای گوجه فرنگی و فلفل. به نشاکار عمیق کار، نشاکار ردیف کار هم می‌گویند، نشاکار عمیق کار امکان اتصال به تراکتور را دارد. از ویژگی‌های آن امکان کاشت نشاها به‌صورت یکنواخت در ردیف‌ها است و برای کاشت نشاهای حبوبات مثل نخود و لوبیا استفاده می‌شود.

نشاکارهای شالی

نشاکارهای شالی (برنج) دارای موتور می‌باشند. این نشاکارها در انواع راه‌رونده و سوارشونده وجود دارد. در نشاکار سوارشونده، کارگر سوار دستگاه شده و آن را روشن می‌نماید و با حرکت دستگاه عمل کاشت نشا انجام می‌شود. دستگاه مدل سوارشونده در مدل‌های 6 و 8 ردیفه موجود می‌باشد.

دستگاه نشاکار سوارشونده به دلیل وجود دو کارنده برای هر ردیف در مقایسه با نشاکارهای راه‌رونده ک‌ه یک کارنده برای هر ردیف دارند دارای عملکرد نشاکاری بیشتری می‌باشند. دستگاه نشاکار راه‌رونده به دلیل کوچک و سبک‌بودن نسبت به نشاکار سوارشونده قابلیت جابجایی بهتری دارند.

ماشین‌های نشاکار سوارشونده به‌صورتی طراحی شده‌اند که می‌توان پس از اتمام نشاکاری، واحد کارنده را از ماشین جدا نموده و دنباله بندهای دیگری همچون سم‌پاش، کودپاش، روتیواتور و وجین‌کن به آن نصب کرد.

مهم‌ترین معایب نشاکارهای راه‌رونده عبارت‌اند از:

1- سختی شرایط کار برای راننده
2- صرف زمان بیشتر نسبت به ماشین‌های سوار شونده
3- عدم کارایی در مزارع گود و نیمه باتلاقی
4- به جا ماندن رد پای راننده پس از نشاکاری در مزرعه
5- عدم توانایی کاشت در اراضی بسیار طویل به دلیل ظرفیت کم بارگیری نشا
6- عمق کاشت نامناسب به دلیل نبود سیستم کنترل دقیق عمق کاشت
7- ناتوانی در کاشت نشاهای بلندتر از استاندارد

بررسی سلامت و آماده به کار نمودن ماشین نشاکار

ماشین نشاکار باید به دقت تنظیم و آماده به کار گردد. هرگونه تغییر یا اشکال جزئی می‌تواند عملکرد ماشین و مزیت کاربرد آن را به شدت تضعیف نموده و کشاورز را دچار زیان نماید.

روشن‌کردن و هدایت نشاکار

قبل از اقدام به روشن‌کردن و هدایت نشاکار شالی باید با اهرم‌های کنترل و هدایت آن آشنا شوید. این اهرم‌ها عبارت‌اند از:

اهرم کلاچ اصلی

به وسیله این اهرم می‌توان انتقال توان به چرخ محرک را قطع و وصل کرد. با قراردادن این اهرم در وضعیت درگیر، چرخ شروع به دوران می‌کند و نشاکار حرکت می‌کند و با خلاص کردن این اهرم، انتقال قدرت به چرخ قطع می‌شود.

کلاچ کاشت

به وسیله این اهرم می‌توان انتقال توان به انگشتی‌های بردارنده نشا را قطع و یا وصل کرد. توجه داشته باشید که این کلاچ تنها در موقع نشاکاری باید درگیر باشد و در هنگام بارگذاری نشاها، جابجایی نشاکار در جاده و یا زمان‌هایی که نشاکاری نباید انجام شود (مانند دورزدن در انتهای مسیرهای کاشت) این اهرم باید در وضعیت خلاص قرار بگیرد.

اهرم گاز

به کمک اهرم گاز می‌توان دور موتور را افزایش داد. به کمک این اهرم می‌توان سرعت پیشروی را کنترل کرد. اهرم گاز در نشاکارهای سوارشونده در کنار فرمان و در نشاکارهای راه‌رونده روی دسته‌های هدایت نصب می‌شود.

کنترل‌کننده شناور (اسکی یا ماله)

شناور یا اسکی ابزاری است که به حرکت نشاکار در زمین‌های شالی کمک می‌کند. همچنین از این ابزار برای تغییر ارتفاع کاشت نیز استفاده می‌شود. در نشاکارهای سوارشونده کنترل شناور به کمک پدال و زنجیر انجام می‌شود. در هنگام گیرکردن ماشین در گل باید چندین بار پدال مربوطه را فشار دهید تا نشاکار به کمک قدرت موتور از گل خارج شود. در نشاکارهای راه‌رونده، حرکت شناور با یک سیستم هیدرولیکی و به کمک پدال مربوطه کنترل می‌شود.

دسته کلاچ

دو عدد اهرم هدایت در طرفین دسته فرمان نشاکارهای راه رونده قرار دارد که برا نگردش به چپ یا راست مورد استفاده قرار می‌گیرد، هر گاه دسته سمت راست را بگیرید چرخ سمت راست حالت خلاص یپیدا می‌کند و نشاکار دوچرخ به سمت راست تغییر جهت می‌دهد. برا نگردش به سمت چپ دسته سمت چپ را بگیرید. توجه داشته باشید که در نشاکارهای سوار برای هدایت نشاکار از فلکه فرمان استفاده می‌شود.

تنظیمات ماشین نشاکار شالی

این دستگاه همانند ردیف‌کارهای متداول، تنظیم‌های متعددی دارد. برای به دست‌آوردن نتیجه مفید، لازم است این تنظیم‌ها را با دقت انجام دهید. این تنظیم‌ها عبارت‌اند از:

الف) تنظیم فاصله ردیف‌ها:

در ماشین‌های نشاکار شالی فاصله ردیف‌ها ثابت و غیرقابل تنظیم است؛ این فاصله 30 سانتی‌متر است.

ب) فاصله بین کپه نشاها روی ردیف:

تنظیم فاصله بین نشاها روی هر ردیف از طریق تغییر وضعیت سرعت موزع صورت می‌گیرد.

ج) تنظیم تعداد نشا در هر کپه:

تعداد نشا در هر کپه به سن نشای مورد استفاده (جوان و نیمه بالغ)، مقدار بذر مصرفی در جعبه نشا، نوع رقم و شرایط فیزیکی خاک بستگی دارد. تعداد نشا در هر کپه را می‌توان با جابجا کردن فاصله عمودی بین نشیمنگاه خشاب نشا نسبت به ناخنی انگشتی‌های واحد کارنده و یا با تغییر تعداد دفعات تغذیه افقی (طولی) تنظیم کرد. باید دقت نمود که تنظیم تعداد نشا در هر کپه برای تمام انگشتی‌های کارنده (واحدهای کاشت) به طور یکسان انجام شود. معمولاً 3 تا 5 نشا در هر کپه کاشته می‌شود. مقدار و نحوه بذرپاشی در جعبه‌های نشا بر تعداد نشاهایی که در هر بلوک از خاک جعبۀ نشا توسط انگشتی‌های کارنده در هر کورس برداشته می‌شود، بسیار تعیین کننده است. در یک مقدار مشخص از تغذیه افقی، با افزایش تراکم بذر در جعبه نشا تعداد نشاهایی که در هر بلوک از خاک توسط انگشتی‌های کارنده برداشته می‌شود، افزایش می‌یابد و برعکس. همچنین با درنظر گرفتن سن نشای مورد استفاده، لازم است نسبت به تنظیم سرعت تغذیه افقی دستگاه اقدام گردد.

د) تنظیم عمق کاشت نشا:

عمق کاشت نشا بستگی به سن نشا (ارتفاع نشا)، شرایط فیزیکی خاک شالیزار و نوع نشاکار مورد استفاده (راه رونده و سوارشونده) دارد. به طورکلی عمق کاشت دو تا چهار سانتی‌متری در شرایط معمول توصیه می‌گردد. با کاهش ارتفاع نشا، عمق کاشت نیز باید کاهش یابد (1/5 تا 2/5 سانتی متر). تنظیم عمق نشا از طریق جابجایی عمودی اسکی‌ها (شناورها) نسبت به عمق قرارگیری چرخ ماشین از سطح خاک انجام می‌شود.

ه‍) تنظیم کشش تسمه انتقال نشاها:

سرخوردن و لغزش تسمه انتقال نشاها نشان‌دهنده شل‌بودن آن است. با چرخاندن پیچ تنظیم در خلاف جهت عقربه‌های ساعت می‌توان کشش تسمه را سفت کرد. همچنین در صورتی‌که صدای ضربه‌زدن در هنگام تحویل نشاها به گوش می‌رسد نشان دهنده سفت‌بودن تسمه می‌باشد که با چرخاندن پیچ تنظیم در جهت عقربه‌های ساعت می‌توان آن را شل کرد.

ه) تنظیم خلاصی انگشتی:

انگشتی باید از هر طرف 1/25 میلی‌متر خلاصی داشته باشد. برای این منظور ابتدا پیچ روی بازوی لنگ و مهره روی بازوی تحریک را سفت کنید.

بازوی نشاکار را با ضربات ملایم به چپ و راست از بازوی لنگ جدا کنید. سپس با توجه به خلاصی موردنیاز، واشر تنظیم بین آنها قرار دهید.

ز) تنظیم طول مارکر:

از آنجا که فاصله ردیف‌ها در این نشاکارها ثابت است، طول مارکر نیز ثابت بوده و نیازی به تنظیم ندارد اما تغییر وضعیت مارکر از حالت حمل و نقل به حالت کار باید انجام شود.

عملیات نشاکاری با ماشین نشاکار شالی

پس از جاگذاری نشاها بر روی خشاب ماشین نشاکار و انجام تنظیمات مربوطه، نشاکاری آغاز می‌شود. در موقع کار با ماشین نشاکار بهتر است که ارتفاع آب در سطح کرت‌ها حدود 2-1 سانتی‌متر باشد تا از این طریق چسبندگی بین سطح تحتانی اسکی‌ها و خاک به حداقل ممکن کاهش یابد. از سوی دیگر با این عمل از ایجاد ناهمواری که ممکن است در اثر حرکت اسکی بر روی سطح خاک ایجاد گردد، جلوگیری می‌شود. همچنین در این شرایط به دلیل کاهش مقاومت خاک در مقابل حرکت اسکی‌ها از مقدار انرژی مصرفی نیز کاسته می‌شود.

نحوه آماده‌سازی زمین اصلی نیز یکی از عوامل مؤثر بر راندمان مزرعه‌ای نشاکار محسوب می‌شود. تعیین فاصله زمانی مناسب بعد از پادلینگ تا نشاکاری به منظور تثبیت خاک پادل شده و ایجاد بستری با قابلیت تردد مناسب برای ماشین اهمیت زیادی دارد.

توصیه می‌شود عملیات گلخرابی بسته به بافت و شرایط فیزیکی خاک شالیزار 2 تا 5 روز قبل از نشاکاری صورت گیرد تا به این ترتیب خاک در وضعیت تثبیت قرار گیرد. چنانچه نشاکاری زودتر از موعد مقرر انجام شود، به دلیل روان‌بودن بیش از حد خاک گل خراب شده، تثبیت و استقرار نشاها در خاک به خوبی صورت نگرفته و در نتیجه ممکن است تعداد نشاهای شناور یا دفن‌شده افزایش یابد. اگر نشاکاری دیرتر از موعد صورت گیرد، با توجه به بالابودن نسبی شاخص مخروطی (افزایش مقاومت خاک) باعث ایجاد ضربه به نشاها در زمان استقرار آن در خاک می‌شود. همچنین در این شرایط اثر اسکی‌ها در زمان حرکت ماشین نشاکار روی سطح خاک مزرعه باقی مانده و مشکلاتی مانند عدم یکنواختی تنظیم ارتفاع آب روی کرت را به دنبال دارد که نتیجه آن افزایش تراکم علف‌های هرز و ایجاد شرایط نامطلوب برای رشد گیاه می‌باشد.

واحد یادگیری 8: غده‌کاری

آیا می‌دانید که:

- برای کاشت کدام محصولات از روش غده‌کاری استفاده می‌شود؟
- اساس کار یک غده کار همانند ردیف کار است؟

در این واحد یادگیری کارنده‌ای مورد بررسی قرار می‌گیرد که می‌تواند عملیات مکانیزه کاشت را به‌صورت ردیفی انجام دهد ولی برخلاف ردیف کارهای متداول، برای کاشت گیاهان خاصی استفاده می‌شود. گیاهانی که تکثیر آنها از طریق غده انجام می‌گیرد.

اگرچه غده‌کار ساختار مشابهی با ردیف‌کارهای متداول دارد اما به لحاظ نوع بذری که کشت می‌کند (غده)، تفاوت‌هایی در برخی اجزای اصلی دارد.

استاندارد عملکرد

ماشین غده کار را متناسب با الگوی کاشت گیاه زراعی، آماده‌سازی و تنظیم کند و عملیات کاشت را انجام دهد.

غده کار یا سیب‌زمینی کار

غده کار برای کاشت محصولاتی که تکثیر آنها با غده انجام می‌شود، مورد استفاده قرار می‌گیرد. غده‌ک​ار ماشینی است که غده‌ها را در فواصل معین روی ردیف‌ها در داخل خاک می‌کارد و سپس روی آنها را با خاک می‌پوشاند. بنابراین اساس کار غده‌ک​ار همانند ردیف کار است.

مهم‌ترین نوع غده‌ک​ارها سیب‌زمینی کارها هستند. سیب زمینی گیاهی است که تقریباً در تمام نقاط ایران می‌تواند کشت شود. اما در مناطق سردسیر مانند اردبیل و همدان از کیفیت و عملکرد بهتری برخوردار است. برای کاشت سیب زمینی از تکه‌های بریده شده سیب زمینی‌های بزرگ (حتماً باید شامل چشم باشد) یا سیب زمینی‌های کوچک کامل استفاده می‌شود. کشت تجاری سیب زمینی و در سطح وسیع، بدون استفاده از ماشین‌های کاشت و برداشت مخصوص تقریباً غیرممکن است. در بیشتر مناطق برای کاشت سیب زمینی از ماشین‌های مخصوصی استفاده می‌شود. این ماشین‌ها زمین را به‌صورت ردیف‌های مشخصی شکافته و بذر (غده) سیب‌زمینی را در عمق و فاصله مناسب قرار می‌دهند و سپس روی بذر را پوشانده و بستر بذر را فشرده می‌کنند.

ساختمان غده‌کار

ساختمان غده‌ک​ار همانند ردیف کار شامل مخزن، موزع، لوله سقوط، شیاربازکن، پوشاننده، علامت‌گذار، مالبند، شاسی و برخی اجزای اختصاصی دیگر مانند سکو، صندلی و... می‌باشد.

غده‌ک​ار معمولاً به صورت سوار یا کششی و در انواع دو، سه یا چهار ردیفه ساخته می‌شود. ولی نوع دو ردیفه آن رایج‌تر است. همچنین این دستگاه از نظر موزع، به دو دسته اصلی خودکار و نیمه خودکار تقسیم می‌شود.

غده کارهای نیمه خودکار (متناسب با تعداد ردیف‌های کشت) دارای یک یا چند قطعه چندحفره‌ای (موزع خورشیدی) هستند که می‌تواند حول محور خود روی یک صفحه چرخش کند. روی صفحه زیرین سوراخی وجود دارد که لوله سقوط در آن قرار داده می‌شود. غده‌ها توسط یک یا دو کارگر داخل حفره‌های موزع قرار داده می‌شود. با چرخش خورشیدی، غده‌ها همراه آن به حرکت در می‌آیند و پس از رسیدن هرکدام از حفره‌ها به بالای سوراخ، غده در داخل لوله سقوط رها می‌شود. هر چه سرعت خورشیدی بیشتر باشد فاصله غده روی ردیف کمتر می‌شود.

در غده‌ک​ارهای خودکار، برداشتن غده‌ها از مخزن و انتقال آنها به لوله سقوط توسط موزع انجام می‌گیرد. بر این اساس دو نوع غده‌ک​ار موجود است؛ غده‌ک​ارهای با موزع زنجیری پیاله‌دار و غده‌ک​ارهای با موزع انگشتی‌دار.

بعضی از انواع غده‌کارهای امروزی دارای تجهیزاتی جهت خواباندن لوله‌های تیپ در ردیف‌های کاشت می‌باشند.

بررسی سلامت و آماده به کار نمودن ماشین غده‌کار

ماشین غده‌ک​ار باید به دقت تنظیم و آماده به کار گردد. هرگونه تغییر یا اشکال جزئی می‌تواند عملکرد ماشین و مزیت کاربرد آن را به شدت تضعیف نموده و کشاورز را دچار زیان نماید.

تنظیم اولیه ماشین غده‌کار

غده‌ک​ار ماشین نسبتاً سنگینی است. بنابراین پس از اتصال و قبل از جابه‌جایی یا پیش از پرکردن کود و بذر و حرکت به سمت مزرعه بایستی از نظر طولی، عرضی و تعادلی تنظیم گردد. این‌گونه تنظیمات را پیش‌تر آموخته‌اید.

تنظیمات ماشین غده‌کار

این دستگاه هماند ردیف‌کارهای متداول، تنظیم‌های متعددی دارد. برای به دست‌آوردن نتیجه مفید، لازم است این تنظیم‌ها را با دقت انجام دهید. این تنظیم‌ها عبارت‌اند از:

الف) تنظیم فاصله ردیف‌ها:

با تغییر مکان شیاربازکن و پشته‌ساز روی شاسی، فاصله ردیف‌ها را می‌توان در فاصله‌ای حدود 60 تا 90 سانتی‌متر تنظیم کرد.

ب) تنظیم فاصله غده‌ها روی ردیف:

با استفاده از تغییر موقعیت زنجیر روی چرخ زنجیرها که حرکت چرخ محرک را به موزع می‌رسانند فاصله غده‌ها روی ردیف تنظیم می‌شود. با بزرگ کردن چرخ انتقال نیرو سرعت گردش موزع تغییر می‌کند. فاصله غده‌ها روی ردیف معمولا از 14 تا 45 سانتی‌متر قابل تنظیم است. علاوه‌بر این در غده‌ک​ار خودکار، تنظیم فاصله بین غده‌ها به وسیله خارج‌کردن انگشتی‌های گیرنده غده‌ یا حذف پیاله‌های غده‌گیر دستگاه انجام می‌شود. در غده‌کار نیمه خودکار تنظیم فاصله بین غده‌ها با حذف منظم خانه‌های موزع انجام می‌گیرد.

ج) تنظیم عمق کاشت:

عمق کاشت را می‌توان به وسیله سیستم هیدرولیک تراکتور یا تغییر موقعیت چرخ تثبیت عمق، تنظیم کرد. عمق کار پشته‌سازها نیز با بالا و پایین‌بردن آنها نسبت به شاسی و در بعضی از مدل‌ها با تغییر فشار فنر برروی آنها قابل تنظیم است. عمق کاشت غده‌کارها معمولا در حدود 15 تا 45 سانتی‌متر است.

د) تنظیم طول مارکر:

طول مارکر در غده‌کارها همانند ردیف‌کارهای متداول تنظیم می‌شود.

ه) تنظیم کشش نوار نقاله و تک‌دانه کن در غده‌کارهای پیاله‌ای:

کشش نوار نقاله پیاله‌ها و نحوه تنظیم تک‌دانه‌کن می‌تواند کیفیت کاشت را تحت تأثیر قرار دهد.

و) تنظیم اتو یا شکل‌دهنده پشته‌ها:

امروزه بسیاری از سیب زمینی کارها به اتو یا شکل‌دهنده پشته مجهز هستند. فشار وارده از طرف اتو به زمین و نحوه شکل‌دهی پشته به وسیله فنرهای مخصوص تنظیم می‌شود.

ز) تنظیمات مربوط به کودکار:

تنظیمات کودکار در غده‌ک​ارها همانند سایر کارنده‌ها می‌باشد.

کاشت با ماشین غده کار

مراحل کاشت با ماشین غده‌ک​ار همانند سایر ماشین‌های کارنده است، یعنی ابتدا باید زمان، شرایط و الگوی مناسب کاشت، مشخص گردد. سپس سلامت ماشین را بررسی کرده و آن را آماده به کار نمود. در نهایت پس از اتصال و تنظیمات ضروری اقدام به کاشت نمود.